Interessant voor impactvolle sectoren ook in Noord-Nederland
Nederlandse pensioenfondsen tonen belangstelling om te investeren in jonge bedrijven. Goed nieuws voor innovatieve start-ups en scale-ups, want er is veel vraag naar venture capital oftewel durfkapitaal. Ook in Noord-Nederland, waar sterk wordt ingezet op innovatieve marktsectoren. Maar: durfkapitaal en pensioenfondsen? Dat bijt mekaar toch? Klopt, zegt Anton Kramer, fondsmanager bij het Investeringsfonds Groningen, risicobeheersing is nog steeds het credo. Maar er zijn wel tekenen die wijzen op verandering.
“PME steekt honderden miljoenen in Nederlandse hightech-start-ups. PMT en PFZW hebben forse investeringen gedaan of aangekondigd in Nederlandse en Europese innovatie. En het ABP heeft 10 miljard gereserveerd voor Nederlandse impactinvesteringen. Grote pensioenfondsen zijn duidelijk actiever in Europese investeringen in venture capital dan in het verleden”, zo stelt Kramer. “Zij willen graag dichter bij huis investeren, in de lokale economie.”
‘Trend naar deglobalisering vraagt om eigen kapitaal voor eigen innovatie’
Dat heeft deels te maken met soms kritische vragen van fondsdeelnemers, die willen weten wat er gebeurt met hun premie. “Denk aan de discussie over investeren in fossiele brandstoffen. Recent is de geografische component steeds relevanter. Onafhankelijkheid van China en nu ook van Amerika heeft het belang van investeringen in Europese innovatie behoorlijk aangezwengeld. De trend naar deglobalisering vraagt om eigen kapitaal voor eigen innovatie. Het rapport-Wennink pleit eveneens voor investeringen in de eigen economie. De noodzaak daarvoor is bekend bij de pensioenfondsen.”
Schaalgrootte wringt
Kramer waarschuwt wel voor te veel optimisme. Financiering van start-ups en ook scale-ups gaat vaak om relatief kleine bedragen. Dan lijkt het een eenvoudige rekensom. Gezien het duizelingwekkende vermogen van de Nederlandse pensioenfondsen van ruim € 1.600 miljard is het immers klein bier wat zij vragen. Toch is dat precies een punt waar de schoen wringt. “Om tot een voldoende investeringsomvang te komen zouden pensioenfondsen tijd en energie moeten steken in heel veel start-ups. Dat staat in geen verhouding tot de bijdrage aan het totale rendement. Vanuit die constatering zijn er diverse initiatieven opgetuigd om pensioenfondsen te helpen investeren in venture capital. Invest-NL werkt aan een eigen fonds met een serieuze omvang zodat de bewerkelijkheid voor de pensioenfondsen eruit gaat. Ook een beperking tot een regio maakt het risico groter: een te kleine scope beperkt het potentieel en maakt dus kwetsbaar.” Pensioenfondsen zullen zich volgens Kramer dan ook niet specifiek op Noord-Nederland richten, investeren zal eerder op nationale schaal gebeuren. Daarmee kan het nog steeds sterk positief uitwerken op de kansen voor regionale start-ups en scale-ups. Wat voor een pensioenfonds een relatief bescheiden investering is, is voor hen mogelijk de doorslaggevende factor tot succes. “Bij scale-ups geldt bovendien dat het concept is gevalideerd in de markt. Dat maakt ze potentieel interessant voor pensioenfondsen.” Maar juist scale-ups vinden lastig financiering, zo berichtten onlangs zowel het FD als De Volkskrant. Dat betekent dat de doorgroei naar de markt stokt. “Dat signaal herken ik wel”, zegt Kramer. “Het grootste risico is er mogelijk uit maar het opschalen vraagt vaak wel meer kapitaal dan in de start-up fase.”
‘Gezondheidszorg is sector waar je veel impact kunt maken’
Energie, deeptech en health als impactsectoren
Kramer ziet een toenemende belangstelling bij pensioenfondsen met name voor die sectoren waar de maatschappelijke impact groot is. “Pensioenfondsen doen regelmatig onderzoek naar waar hun deelnemers waarde aan hechten, duurzaamheid bijvoorbeeld of lokale impact. Dat maakt investeringen herkenbaar voor de deelnemers.” Noord-Nederland in het algemeen en Groningen in het bijzonder heeft voor pensioenfondsen aantrekkelijke sectoren, met energietransitie, deeptech zoals AI en gezondheidszorg. “Gezondheidszorg bijvoorbeeld is een sector waar je veel impact kunt maken. Innovaties in de zorg of in medicijnen zijn heel waardevol, maar ook heel kostbaar. Er is veel geld nodig voor onderzoek voordat een product wordt toegelaten op de markt, dus die sector is erg gebaat bij grote investeerders.”
IFG als hefboom voor het noorden
De NOM en ook fondsen waarin het IFG participeert investeren vaak in de vroege fase van bedrijven. IFG hanteert daarbij het fonds-in-fondsprincipe. Samen met andere kapitaalkrachtige partijen krijgt zo’n fonds voldoende omvang en kan het als een soort hefboom fungeren. “Door onze contacten met de fondsbeheerders kunnen we interesse naar Noord-Nederland en naar Groningen trekken. Voor de doorgroei van veel bedrijven is nieuw kapitaal nodig. De noordelijke economie zal zo ook profiteren van de investeringen in venture capital door pensioenfondsen” Met nog een kanttekening van Kramer: “Voor een succesvolle scale-up is meer nodig dan alleen financiering, het bedrijf moet ook op andere terreinen klaar zijn voor de volgende stap. Daarin speelt de NOM haar belangrijke rol voor Noord-Nederland.”
